Het plan voor een algemene LEZ in Wallonië wordt afgeblazen, maar de strijd tegen luchtvervuiling door auto’s gaat verder. We mogen nu meer lokale maatregelen in grote steden verwachten, met extra aandacht voor de luchtkwaliteit in gevoelige zones.
Regels in verandering: naar een gerichte in plaats van algemene LEZ
Een grote Lage-emissiezone (LEZ) zou oorspronkelijk op 1 januari 2025 in Wallonië worden ingevoerd, maar milieuminister Céline Tellier heeft koers gewijzigd. Het plan voor een algemene LEZ wordt vervangen door eerlijkere en gerichtere maatregelen, toegespitst op grote steden zoals Luik of Charleroi.
Een teruggeschroefd project
Het idee van een Waalse LEZ is niet nieuw: het dateert van 2019. De oorspronkelijke kalender voorzag in een geleidelijke verbanning van voertuigen op basis van hun Euro-norm tussen 2023 en 2030. Maar deze regelgeving werd nooit officieel van kracht, bij gebrek aan publicatie van de uitvoeringsbesluiten.
Uiteindelijk, terwijl een invoering in 2025 nog gepland stond, heeft een studie van het ISSeP (Institut Scientifique de Service Public) aangetoond dat de milieuwinsten van een algemene LEZ in landelijke gebieden beperkt zijn, waar alternatieven voor de auto schaars zijn.
Een nieuwe koers: lokale LEZ’s in grote steden
Volgens de minister moet « de luchtkwaliteit verbeterd worden waar dat het meest nodig is ». De overschrijdingen van de vervuilingsnormen zijn vaak zeer lokaal (zelfs tot op straatniveau), wat een stedelijke aanpak rechtvaardigt. LEZ’s zullen dus stad per stad kunnen worden ingevoerd, zoals dat al het geval is in Brussel, Gent of Antwerpen.
Er is een nieuw decreet in voorbereiding, met als doel de grote gemeenten de vrijheid te geven om zelf te bepalen of, wanneer en hoe zij de toegang voor de meest vervuilende voertuigen willen beperken.
En wat met de te vervuilende wagens?
Op dit moment is er geen algemene verbod van kracht in Wallonië. De mogelijke beperkingen zullen op lokaal niveau worden beslist, stad per stad. Het is daarom aangeraden om rechtstreeks bij je gemeente navraag te doen in geval van twijfel.
Waarom deze koerswijziging?
- De regionale LEZ zou de grootste van Europa zijn geweest, die heel Wallonië besloeg.
- Landelijke gebieden zouden benadeeld zijn geweest ondanks het gebrek aan alternatieven voor de auto.
- De doeltreffendheid van zo’n maatregel is enkel bewezen in grote stedelijke gebieden.
- Sociale rechtvaardigheid en billijkheid zijn nu centrale criteria geworden.
Wat blijft onveranderd: het einde van voertuigen met verbrandingsmotor in 2035
Op Europees niveau blijft de beslissing voorlopig gehandhaafd: vanaf 2035 mogen nieuwe voertuigen met een verbrandingsmotor (inclusief hybrides) niet meer worden verkocht binnen de Europese Unie. Dit blijft een van de pijlers van de Europese Green Deal om tegen 2050 klimaatneutraliteit te bereiken.
Brussel als concreet voorbeeld van effectiviteit
In Brussel is de LEZ van kracht sinds 2018. Ze heeft geleid tot:
- Een daling van het aandeel dieselwagens van 62 % naar minder dan 40 %
- Een vermindering van de NOx-uitstoot met 21 %, black carbon met 59 % en fijnstof met 26 %
- Een significante wijziging van het wagenpark in Brussel
En de boetes?
In het Brussels Gewest kan rijden met een niet-conforme wagen duur uitvallen: 350 € boete per overtreding. Meer dan 39.000 boetes zijn uitgedeeld tussen 2018 en 2021. Een dagpas van 35 € laat wel toe om tijdelijk de LEZ binnen te rijden, tot 24 keer per jaar.
⚠️ In Wallonië is dit sanctiesysteem momenteel niet van toepassing, maar het zou in de toekomst kunnen worden ingevoerd als er lokale LEZ’s komen.